Enneüs Heermalezing

Lezing 2008

Na zes jaar te gast te zijn geweest in het Hilversumse Raadhuis van architect Dudok is de Heermalezing verhuisd naar het in 2007 door de Alliantie aangekochte Landgoed Zonnestraal. Het voormalige sanatorium van architect Duiker vormde in de warme najaarszon een prachtig decor voor de zevende Enneҩs Heermalezing. De lezing werd uitgesproken door prof. dr. Pieter Winsemius, lid van de WRR en voormalig minister van VROM. Het thema van de lezing was 'Investeren in maatschappelijke vernieuwing'. Mr. Sadik Harchaoui, lid van de raad van bestuur van Forum, instituut voor multiculturele ontwikkeling voorzag Winsemius van commentaar.

De lezing
Winsemius, die al aardig wat jaartjes meeloopt in het politieke circuit, verbaast zich erover dat het in Nederland maar niet lukt om complexe maatschappelijke problemen op te lossen. En dat ondanks het feit dat er genoeg zeer capabele mensen rondlopen die van goede wil, zo benadrukte hij keer op keer.

De kern van het probleem zit volgens Winsemius in de 'schurende logica's'. In het beleidscircuit ontstaat een soort groepsdenken over hoe de werkelijkheid in elkaar zit, die op een gegeven moment te ver af komt te staan van de echte werkelijkheid. Daardoor ontstaat een 'wij' versus 'zij' denken. De witte en de blauwe boorden spreken elkaars taal niet meer en zijn onvoldoende bereid de wereld door de ogen van de ander te zien.

Het maatschappelijk middenveld in Nederland leidt volgens Winsemius aan hetzelfde euvel als het Nederlands elftal: te veel 'tikkie terug'. Veel balbezit is mooi, maar scoren doe je niet. Desondanks zet hij vol overtuiging zijn kaarten op de corporaties. Volgens hem moeten zij het gaan doen in de wijken. Zij zijn de enige die in staat moeten worden geacht om beweging te krijgen in vastgeroeste problemen. De frontlijnwerkers van de corporaties spelen daarin een cruciale rol om de verschillende werkelijkheden weer met elkaar te verbinden.

Sadik Harchaoui onderstreepte de constatering van Winsemius dat het probleem vooral zit in de verschillende beelden van de werkelijkheid. De taal die we gebruiken is daarin sturend. Hij noemde in dit verband bij voorbeeld de term 'straatterrorist' die al heel gebruikelijk is voor overlast veroorzakende jongeren van Marokkaanse afkomst. Wat mensen niet weten, aldus Harchaoui, is dat een groot deel van deze jongeren psychische problemen heeft. Maar de tijdgeest vraagt om machotaal en dus zien we liever criminelen in plaats van geestelijk gestoorden. En zo noemde hij nog tal van andere voorbeelden hoe we de werkelijkheid vervormen.

Tekst van de lezing
Benieuwd naar het hele verhaal? U kunt de volledige tekst van de lezing in een pdf downloaden.